آیا تا به حال عشق یک طرفه را در رابطه عاطفی تجربه کرده اید ؟ عاشق شدن فرآیندی است که همه انسان ها یک بار را شده که تجربه کرده اند اما ممکن است این پروسه چندین بار و تکرارشونده انجام می شود و عاشق افرادی می شوند که احساس ندارند یا زیاد در رابطه نیستند و دور از دسترس اند و مدام در ذهن شان این سوال را دارند که چرا عاشق کسی می شوم که من را دوست ندارد ؟ در این مقاله می خواهیم به همین موضوع بپردازیم.
عشق یک طرفه چیست ؟
عشق یک طرفه درست مثل یک جاده ی مستقیمی است که انگار بازگشتی ندارد به طوریکه در یک رابطه دو نفر درگیر هستند اما یکی از افراد مدام در حال فرستادن عشق و محبت طرف مقابل هستند و منبع تغذیه عاطفی او را پر می کنند اما هیچ نتیجه و بازخوردی دریافت نمی کنند و فقط در این رابطه دهنده هستند و فقط سردی و بی عاطفگی از شریک عاطفی خود دریافت می کنند.
نکته ای که اینجا برای ما حائز اهمیت بوده این است که درسته در این رابطه فقط یک نفر عشق می ورزد اما چرا این الگوی عشق یکطرفه تکرار می شود ؟
از کجا بفهمیم که عشق یک طرفه است ؟
- احساس فرسودگی و خستگی در رابطه دارید چون مدام در حال عشق دادن هستسد و متعهدید اما در رابطه اثری از محبت متقابل و رضایت بخش نیست.
- در عشق یک طرفه طرف مقابل اولویت شماست اما شما اولویت او نیستید.
- عیب های طرف مقابل را نمی بینید و هر چه هم اطرافیان شما را متوجه عشق یک طرفه کنند، شما نمی پذیرید.
- همیشه کار های نادرست و خطا های معشوق خود را توجیه می کنید و برایشان دلایل منطقی می آورید.
- چشم خود را با دیدن پیام های فرد مقابل و تماس با او شروع می کنید.
- وقتی پیامی از او دریافت می کنید؛ درست مثل پلنگ روی گوشی خود پریده و در کسری از ثانیه پاسخ می دهید، در صورتی که طرف مقابل ممکن است روز ها به پیام شما رسیدگی نکنند.
- تمام فکر و ذکر فرد عاشق، طرف مقابل بوده و اُمید دارد که روزی برسد و او عاشقش بشود.
- وقتی فرد عاشق از شریک عاطفی خود بی اهمیتی دریافت می کند؛ به شدت ناراحت می شود و خودخوری های طولانی مدت دارد.
- تمام طول روز فرد عاشق به فکر کردن به طرف مقابل می گذرد و مغزش پر می شود از معشوق.
- هرگز فرد به آن عشقی که از طرف مقابل می خواهد نمی رسد.
- فرد عاشق همیشه در انتظار است تا اینکه مورد پذیرش و انتخاب قرار گیرد.
- نیاز ها و الویت های خود را نادیده می گیرد تا فرد مقابل او را ترک نکند.
- اغلب رابطه هایی را تجربه می کند که جسم و روح او را با فرسایش و اصطلاک زیادی روبه رو کرده و آسیب زننده است.
چرا بعضی افراد مدام عشق یک طرفه را تجربه می کنند ؟
عشق یک طرفه دردی هم پایه شکست عشقی دارد و چه بسا زندگی فرسایشی بیشتری خواهد داشت چون مدام در حال انتظار کشیدن برای دریافت عشق و محبت بوده و تلاش های زیادی جهت جذب معشوق خود می کند. اما مسئله اینجاست که خیلی از افراد تا متوجه می شوند در رابطه ای یک طرفه گیر کردند؛ خود را سریع بیرون می کشند اما افرادی دیگر در این رابطه گیر می کنند یا اگر از این رابطه بیرون بیایند وارد رابطه ی یک طرفه ی دیگری می شوند.
ریشه های روانشناختی عشق یک طرفه
دلایل متفاوتی وجود دارد که افراد درگیر عشق یک طرفه می شوند که ممکن است ریشه در دوران کودکی داشته باشد و ادامه پیدا کرده و به دوران بزرگسالی منتقل شده است. در ادامه می خواهیم تک تک هر یک از عوامل را با مثال توضیح دهیم.
دلبستگی اضطرابی؛ یکی از مهم ترین دلایل عشق یک طرفه
دلبستگی اضطرابی یک دلبستگی نا امنی است که فرد عاشق مرتب به افراد سواستفاده گر و دور از دسترس علاقه مند می شوند. مدام این افراد اضطراب دارند که در رابطه رها شوند و همواره می خواهند که از معشوق خود، توجه و تایید و همراهی دریافت کنند و از اینکه در رابطه احساس تنهایی کنند، ممکن است فوبیا بگیرند و وقتی طرف مقابل بی محلی و بی اهمیتی می کند فرد مبتلا به عشق یکطرفه بیشتر وابسته او می شود.
مثلاً کودکی بعضی اوقات از پدر خود عشق و محبت دریافت می کند و در موقعیتی هم سرد و بی روح عمل می کند و معلوم نیست در چه وضعیت هایی کودک از پدر خود محبت دریافت می کند؛ آیا گریه کند و جیغ بزند پدر به او اهمیت می دهد یا شلوغ کاری کند یا سکوت طولانی مدت داشته باشد و احساس رهایی از طرف پدر خود دریافت می کند.
مغز کودک عشق را اینگونه برای خود تعریف می کند که باید همراه با اضطراب یا نرسیدن و افت و خیز باشد؛ برای همین در بزرگسالی هر چقدر فرد از او دورتر شود، بیشتر دلبسته می شود و هر چی اهمیت کمتری دریافت کند برای جلب توجه طرف مقابل کوشش بیشتری می کند. اینجاست که مغزی که ناایمن بزرگ شده رابطه سالم رو نمی پذیره و انگار برایش کسل کننده خواهد بود چون عشق را مساوی با اضطراب می داند.
نقش عزت نفس پایین در شکل گیری عشق یک طرفه
وقتی فرد عاشق مدام این فکر را در ذهن خود می پروراند که "من بی ارزش و کم هستم" قطعاً فردی را جذب خود می کند که که این فکر را در او تقویت می کند و حتی اگر رنج هم بکشد باز در این رابطه یکطرفه خواهد ماند چون در بطن وجودی خود قبول کرده که دوست داشتنی نیست.
تکرار تروما های عاطفی حل نشده؛ یکی از ریشه های عشق یک طرفه
دو مقوله را اینجا باید در نظر بگیرید. مورد اول اینکه افراد دوست دارند که درد هایی که از قبل با آن ها آشنا هستند را دوباره تکرار کنند و مورد دوم اینکه دوست دارند خود را در موقعیت های تروما بگذارند با این فکر که می توانند گذشته را درست کرده و امید واهی دارند.
مثلاً اگر فرد قبلاً در رابطه ای طرد شده و کنار گذاشته شده، این درد را تجربه کرده و باز هم تمایل دارد این درد رهایی را مجدد تجربه کند برای همین در رابطه ای وارد می شود که عشق یک طرفه در آن موج می زند.
برداشت اشتباه از معنی عشق
بعضی افراد عشق را مساوی با تلاش زیاد برای جلب رضایت معشوق و صبر کردن در برابر ناملایمتی های او و رنج کشیدن در رابطه می دانند و فکر می کنند این عذاب ها در مسیر عشق عادی بوده و یک عاشق واقعی باید این مشقت ها را از طرف مقابل تحمل کند تا به او ثابت شود که عاشق واقعی است. این فکر را همیشه دارند که برای عشق باید جنگید.
راه های درمان یا رهایی از عشق یک طرفه
همانطور که گفته شد می توان از عشق یک طرفه خلاص شد یا به نوعی آن را در وجود خود درمان کرد البته که باید در نظر داشت عشق یکطرفه بیماری محسوب نمی شود اما اگر به الگویی تکرارشونده تبدیل شود باعث اضطراب و افسردگی و آسیب به زندگی فرد خواهد شد که به دنبال تغییر این الگو ها و اصطلاحا درمان آن ها هستیم اما اینکه از چه روش هایی جهت درمان استفاده می شود؛ نیاز به بحث و گفتگو دارد که در ادامه راجع به این روش ها مفصل صحبت خواهد شد.
تقویت عزت نفس برای جلوگیری از عشق یک طرفه
باید از دوره های آموزشی توسعه فردی کمک بگیرید تا بتوانید با تمرینات خودآگاهی روزانه اعتماد و عزت نفس خود را بازیابی کنید تا وقتی فرد معشوق شما را ترک کرد؛ شما منهای آن فرد به صفر نرسید و قربانی نباشید و بتوانید در رابطه علاوه بر اینکه نیاز های منطقی او را برآورده می کنید؛ خواستار نیاز های خود هم باشید و بتوانید بهراحتی نه بگویید و رفتار جراتمندانه از خود بروز دهید.
نیلوفر در روابط عاطفی خود را با شرایط فرد مقابل کاملاً وفق داده تا او را کامل از خود راضی نگه داشته و از دست ندهد و وقتی از پارتنر خود تایید می گرفت گویی تمام دنیا را به او می دادند.
داستان به آنجا رسید که نیلوفر شروع کرد به تمرین های عملی بر روی عزت نفس خود و خودشفقتی را آموخت و به این نتیجه در درون خود رسید که نیازی به تایید طرف مقابل خود ندارد و کم کم از عشق های یک طرفه دور شد و به رابطه سالم و با کیفیت دست پیدا کرد.
درمان شناختی (CBT, CPT) برای درمان عشق یک طرفه
در ابتدا نیاز هست دو روش درمانی توضیح داده شود که بدانید چرا این روش ها برای درمان عشق یک طرفه کاربردی است.
درمان شناختی (CBT) چیست ؟
یک روش روان درمانی است که درمانگر ارتباطی بین افکار و احساسات و رفتار فرد بیمار ایجاد می کند به طوریکه با تغییر دادن افکار غیرمفید و منفی در فرد، رفتار و احساسات او هم تغییر و بهبود می یابد.
درمان پردازش شناختی (CPT) چیست ؟
در این روش افکار منفی شناسایی می شوند و باور های آسیب زننده ی متناسب با تروما به چالش کشیده شده و بازبینی شوند تا بتوان باور های صحیح را جایگزین آن ها کرد.
حال از این دو روش استفاده می توانیم جهت درمان عشق یک طرفه استفاده کنیم. این روش ها به این صورت عمل می کنند که مثلاً زهرا دختری است که جذب مرد هایی می شود که به او اهمیت نمی دادند. با روش های درمانی شناختی که توضیح داده شد این فکر که من بی ارزشم و دوست داشتنی نیستم؛ شناسایی شده و زهرا فهمیده که این فکر غلط بوده و با تمرین های عملی یاد می گیرد که به جای صبر و انتظار برای عشقی مبهم و نامعلوم، نیاز های خود را به خوبی بیان کند و ارزش خود را بداند. بعد از چند ماه نتیجه این شد که زهرا وارد رابطه ای سالم و با عشق متقابل شد.
شناخت الگو های تکراری برای درمان عشق یک طرفه
یکی از مهم ترین راه های درمان عشق یک طرفه، شناخت الگو های تکراری در روابط عاطفی بین افراد است. خیلی از آدم ها بدون آگاهی در روابط با افراد مشابه وارد می شوند که یا به آن ها علاقه ای نشان نمی دهند یا در دسترس شان نبوده و سرد هستند. همانطور که در بالاتر هم گفته شد این الگو ها از تجربه های طرد شدن و بی توجهی و روابط شرطی در گذشته فرد می آیند که اگر تشخیص داده نشوند فرد مدام دچار عشق های یک طرفه می شود.
حال وقتی فرد این الگو ها را بشناسد؛ می فهمد که چرا در روابط با افراد مشابه وارد شده و بزرگترین گام برای تغییر را برمی دارد. مثلاً ژاله وقتی روابط خود را چک می کرد، فهمید که اصولاً در روابط خود مدام در حال انتظار کشیدن برای جواب دادن پیام و تماس از طرف مقابل است و هر چقدر هم محبت می کند انگار که وظیفه خود را انجام داده و نباید توقعی بابت دریافت احساسات داشته باشد.
وقتی ژاله گذشته خود را ورق زد به اینجا رسید که در دوران کودکی برای دوست داشته شدن الگویش این بوده که ساکت و راضی و بی دردسر باشد؛ همین الگو در بزرگسالی باعث شده بود که صبر و انتظار بی جا در برابر بی توجهی معشوقش را عشق تلقی کند. همین شناخت الگو به او بزرگترین کمک را کرد که قبل از ورود به هر رابطه ای اول خود را بیازماید که مشابه روابط قبلی را رقم نزند و از رابطه های ناعادلانه دوری کند.
پردازش تروما با (EMDR) برای درمان عشق یک طرفه
روش حساسیت زدایی منظم با حرکات چشم (EMDR) برای پردازش تروما به این صورت عمل می کند که فرد تصویری از صحنه اتفاق ناراحت کننده را به یاد می آورد و در حالی که درمانگر انگشت خود را جلوی چشمان فرد بیمار حرکت می دهد تا حرکت سریع چشم را ایجاد کند که افکار و تجربیات منفی در رابطه با آسیب های روحی خود را رها کرده و به مرحله پذیرش برسد. حال می خواهیم با یک مثال درمان عشق یک طرفه را با این روش توضیح دهیم.
احمد در دوران کودکی مدام از طرف والدین خود طرد شده بود و این باعث شد که در بزرگسالی وارد رابطه هایی شود که طرف مقابل کمتر در دسترس باشد. با روش EMDR خاطراتی که از کودکی در ذهن داشت و رهاشدگی را به یادش می آورد را بازبینی کردند و مغز احمد دیگر مجبور نبود که همان درد و رنجش را تکرارشونده تجربه کند. در نتیجه احمد توانست وارد رابطه ای دوطرفه و سراسر محبت و مساوات شود.
یاد گرفتن رابطه سالم برای درمان عشق یک طرفه
خیلی اوقات مشکل فقط این نیست که ما فرد نامناسب را در رابطه عاطفی انتخاب می کنیم؛ بلکه رابطه ای که در آن احساس متقابل، توجه کردن و عشق دادن و گرفتن و احترام باشد را نمی دانیم و بلد نیستیم. پس یاد گرفتن برقراری یک رابطه سالم یکی از مهم ترین راه های درمان عشق یک طرفه است.
ویژگی های رابطه سالم چیست ؟
رابطه سالم، رابطه ای است که هر دو طرف احساس رضایت، دوست داشته شدن و آرامش و احترام داشته باشند و ارزش های هر دو حفظ شود. مهم ترین ویژگی های یک رابطه سالم عبارتند از :
- احترام متقابل
- بیان شفاف و واضح احساسات و خواسته ها
- نشان دادن توجه و علاقه دو طرفه
- داشتن امنیت عاطفی در رابطه و نداشتن نگرانی از طرد شدن
- تعهد و مسئولیت پذیری طرفین
- همراه نبودن عشق با رنج در رابطه عاطفی
ویژگی های رابطه سالم گفته شد و فرد برای درمان عشق یک طرفه باید مهارت در این ویژگی ها پیدا کند و تمرین داشته باشد تا بتواند رابطه ای سالم و امن را جذب کند.
مثلاً کیان همیشه وقتی با پارتنر خود بیرون می رفت منتظر می شد تا او تصمیم بگیرد که کجا بروند و چی بخورند و حتی اگر از غذایی هم متنفر بود نمی توانست اظهار نظر و بیان نیاز داشته باشد. با تمرین هایی که در رابطه با داشتن رابطه سالم انجام داد، توانست خواسته ها و احساسات خود را واضح و شفاف بیان کرده و اگر همدلی و علاقه متقابل از شریک عاطفی خود دریافت نکرد، رابطه را ادامه نداده و خودسانسوری نداشته باشد.
آیا عشق دوطرفه واقعاً ممکن است ؟
وقتی اینقدر از عشق یک طرفه صحبت کردیم؛ امر طبیعی است که خوانندگان کنجکاو شوند و بپرسند : آیا می توان روزی عشق دوطرفه را تجربه کرد ؟
جواب خیلی ساده و کوتاه هست؛ بله می شود اما باید خودآگاهی سرلوحه زندگی تان شده و مهارت های لازم برای رابطه سالم بیاموزید و الگو های رفتاری خود را در صورت نادرست بودن، ترمیم کرده و تغییر دهید. برای اینکه به یک عشق دوطرفه برسید می توانید مراحل زیر را طی کنید که خیلی کاربردی و اثربخش بوده است :
- تشخیص الگو های تکراری و اصلاح آن ها
- تقویت و ارتقا عزت نفس و اعتماد به نفس
- برای ورود به رابطه عجله نکنید و به خود زمان دهید
- تمرکز داشتن برای انتخابی آگاهانه
- تمرین و یادگیری مهارت های ارتباطی
- داشتن رفتار جراتمندانه و بیان خواسته ها و احساسات
با انجام این مراحل قطعاً احتمال اینکه رابطه ای سالم با عشقی دوطرفه را تجربه خواهید کرد. رابطه ای که متقابل و پایدار خواهد بود.
جمع بندی : رهایی از عشق یک طرفه و تجربه عشق دوطرفه
عشق یک طرفه می تواند تجربه ای ناراحت کننده و حتی مخرب برای زندگی یک فرد باشد که مدام تکرار شود و نمی توان گفت نتیجه کم ارزش بودن فرد و دوست نداشتنی بودن او می باشد بلکه حاصل الگو های نادرست و ناآگاهانه، دلبستگی های اضطرابی و تروما های حل نشده در شخص بوده است که وقتی الگو های تکراری رفتار شناسایی شوند و مهارت های بالابردن عزت نفس و تکنیک های ارتباطی تمرین شوند؛ انتخاب ها آگاهانه و با فکر انجام شوند آن گاه می توان رابطه ی سالم ساخت و روابط دوطرفه و متقابل را جذب کرد.
آیا در رابطه عشق یک طرفه گیر کرده اید ؟ هنوز درگیر رابطه هستید یا از آن خارج شدید ؟ اگر از آن رابطه بیرون آمده اید و رابطه ای سالم و دوطرفه را تجربه کرده اید؛ می توانید دستاورد های خود را با در میان بگذارید که جمع زیادی از خودآگاهان از تجربیات شما عزیزان استفاده کنند.